Sarayların değil halkın hikayesi: Minyao ve Çanakkale seramiklerinin ortak izleri

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İSTANBUL, 15 Eylül (Xinhua) — Çin’in Minyao geleneğine ait halk seramikleri ile Osmanlı döneminde Çanakkale’de üretilen özgün seramikler, farklı coğrafyalarda gelişmelerine rağmen dikkat çekici benzerlikler taşıyor. Halkın günlük ihtiyaçları için yerel zanaatkarlar tarafından üretilen bu seramikler, her iki gelenekte de serbest fırça darbeleri, doğadan ilham alan motifleri ve kendine özgü tasarımlarıyla öne çıkıyor. İki seramik geleneği arasındaki bu benzerlikler, Çin ile Türkiye arasında kültür ve akademi alanında yeni bağlar kurulmasına da imkan sunuyor.

Çin’de imparatorluk saraylarının sıkı kurallarla yönetilen resmi fırınlarının dışında gelişen Minyao seramikleri, ülke genelindeki halk atölyelerinde üretiliyordu. Çanakkale seramikleri de Osmanlı coğrafyasında saray üretiminin dışında gelişen özgün bir halk seramiği geleneğini temsil ediyor. Üretim, tasarım ve kullanım açısından karşılaştırılan bu iki gelenek, halk seramiklerinin farklı coğrafyalarda benzer özellikler taşıyabildiğini ortaya koyuyor. Uzmanlara göre bu paralellikler, Çin ile Türkiye arasında kültürel ve akademik işbirliğini geliştirebilecek yeni bir araştırma alanı sunuyor.

Çin’in ünlü porselen üretim merkezi Jingdezhen’in İstanbul’daki resmi mağazasının Genel Müdürü Ke Guoxing, Xinhua’ya verdiği röportajda Minyao seramikleri ile imparatorluk seramikleri arasındaki farkı, “İmparatorluk seramiği bize sarayın hikayesini anlatır. Minyao ise toplumun hikayesini anlatır” sözleriyle özetledi.

Minyao eserlerinin sıradan insanlar tarafından günlük kullanım için büyük miktarlarda üretildiğini belirten Ke, bunlar arasında aile sofralarında kullanılan kaseler, tahıl ve yağ saklama kapları, çay evlerinde kullanılan fincanlar ile düğün ve bayramlarda kullanılan eşyaların bulunduğunu söyledi.

Ke, iki gelenek arasındaki benzerliklerin Çin ile Türkiye arasında yeni akademik ve kültürel işbirliklerine de zemin hazırlayabileceğine dikkat çekti. Ke, “Ortak sergiler ve müzeler arası işbirlikleri, Jingdezhen’in Minyao seramikleri ile Çanakkale eserlerini yan yana getirerek halka seramiğin ortak ve insan merkezli tarihini görme imkanı sunabilir. Böylece daha aşina olduğumuz imparatorluklar ve saraylar arasındaki hediye alışverişi hikayesine odaklanmak yerine daha geniş bir tarihi olguyu gözler önüne serebiliriz” diye konuştu.

Karşılaştırmalı ve arkeometrik araştırmaların da iki ülke arasındaki akademik işbirliğini geliştirebileceğini belirten Ke, “Çin ve Türkiye’deki kurumların kil bileşimi, sır kimyası ve pişirme teknikleri üzerine yürüteceği ortak çalışmalar, iki halk geleneğinin gerçekten hangi noktalarda örtüştüğünü ve hangi noktalarda farklılaştığını bilimsel olarak ortaya koyabilir” dedi.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Turan Takaoğlu ise Xinhua’ya yaptığı değerlendirmede, Çin seramiklerinin Osmanlı çömlekçiliği açısından uzun süredir önemli bir referans işlevi gördüğünü ifade etti. Takaoğlu, iki ülkenin uzmanları arasında kurulacak akademik ilişkilerin üretim, ticaret ve kullanım biçimlerinin karşılaştırılmasına imkan sağlayacağını vurguladı.

Takaoğlu, “Çin’deki bu geleneği hep referans alıyoruz. Acaba onlar seramiklerini nasıl üretiyorlar, nasıl ticaret yapıyorlar, üretimi nasıl organize ediyorlar ya da bu kadar güzel, estetik yapılmış halk seramiklerini nasıl tüketiyorlar? Bu sorulara yanıt bulabilmek için en azından bir akademik ilişki olması gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Karşılaştırmalı çalışmaların ardından deneysel üretimlerin de yapılabileceğini belirten Takaoğlu, “Bence akademik anlamda öncelikle birbirimizi tanımamız çok faydalı olacaktır. Sonrasında deneysel üretimler de yapılabilir” dedi.

Çanakkale seramikleri ile Çin’in Minyao geleneği arasındaki benzerliklere de değinen Takaoğlu, Çanakkale seramiklerinin yerel hammaddeler kullanılarak üretildiğini ve bu sayede toplumun farklı kesimleri için erişilebilir hale geldiğini söyledi. Takaoğlu, kendine özgü estetik özellikleriyle büyük ilgi gören Çanakkale seramiklerine Avrupa, Afrika ve Ortadoğu’yu kapsayan geniş bir coğrafyada rastlandığını belirtti. Takaoğlu, Osmanlı arşiv belgelerinde de bu ürünlerin farklı bölgelere gönderildiğine ilişkin bilgiler bulunduğunu kaydetti.

İstanbul Arkeoloji Müzeleri Müdürü Rahmi Asal da geçici sergiler, uzman değişimleri ve ortak yayınlarla Türkiye ile Çin arasındaki işbirliğinin daha somut hale gelebileceğini ifade etti.

Asal, Minyao seramikleri ile Çanakkale eserlerinin bir arada sergileneceği ortak bir çalışmanın, iki geleneğin günlük yaşam üzerinden karşılaştırılmasına imkan sağlayabileceğini belirtti. Asal, böyle bir çalışmanın, Türkiye ile Çin arasındaki seramik ilişkisinin yalnızca imparatorlar ve padişahlar arasındaki alışverişler üzerinden değil, bu eserleri üreten zanaatkarlar ve kullanan topluluklar üzerinden de ele alınmasına katkı sağlayacağını söyledi.